Yoğun bakım ünitesindeki ağır travmatik beyin hasarlı hastalarda sağkalım durumu, mortalite belirleyicileri ve skorları

AMAÇ: Travmatik beyin hasarı (TBH) hastaları, yüksek morbidite ve mortalite oranlarıyla yoğun bakım ünitelerinde (YBÜ) takip ettiğimiz hastalar içinde önemli bir yere sahiptir. Çalışmamızın amacı, YBÜ’de TBH nedeniyle yatan hastalarda primer olarak mortaliteyi öngören parametreleri ve skorlamaları belirlemek, sekonder olarak ise etiyoloji ile bu parametrelerin TBH hastaları üzerindeki dağılımını değerlendirmektir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Etik kurul onayı ve hasta yakını onamı sonrasında, 2021–2023 yılları arasında hastanemiz Anesteziyoloji ve Reanimasyon YBÜ’süne kabul edilen 18 yaş ve üzeri TBH hastaları retrospektif kohort çalışmamıza dahil edildi. TBH hastalarının demografik özellikleri ile YBÜ’ye kabul sırasındaki klinik özelliklerini içeren 18 ayrı parametrenin mortalite ile ilişkisi ve dağılımları karşılaştırıldı. Tek değişkenli ve çok değişkenli analizler, mortalite için odds oranını tahmin etmek amacıyla kullanıldı.
BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 194 hastanın %80.4’ü erkek olup, yaş ortalamaları 39.1±19.8 yıl, mortalite oranı ise %35.1 idi. Exitus olmayan ve olan hastalar karşılaştırıldığında, exitus olan hastalarda ortalama Glasgow Koma Skoru (GKS) (5.7±3.1’e karşı 10.1±3.1, p<0.001), Revize Travma Skoru (RTS) (5.25±2.1’e karşı 10.6±2.7), operasyon varlığı oranı (%33.8’e karşı %53.2, p<0.01) ve epidural hematom (EDH) varlığı oranı (%33.8’e karşı %53.2, p<0.01) daha düşüktü. Ortalama APACHE II skoru (29’a karşı 13, p<0.001), APACHE II skoruna göre tahmini mortalite yüzdesi (55’e karşı 12, p<0.001), stres indeksi (SI) (62.3±29.5’e karşı 42.4±19.2, p<0.001), intraserebral hematom/hemoraji (ICH) varlığı oranı (%52.9’a karşı %30.2, p<0.01), kafatası kemiğinde kırık varlığı oranı (%80.9’a karşı %24.6, p<0.01) ve entübasyon varlığı oranı (%94.1’e karşı %60.3, p<0.01) ise daha yüksek olarak saptandı. Çok değişkenli analizde mortalitenin anlamlı bağımsız belirleyicileri; yüksek APACHE II skoru (OR: 1.292 [1.192–1.400], p<0.001), yüksek SI (OR: 0.820 [0.699–0.921], p<0.001) ve eşlik eden kafatası kemiği kırığı varlığı (OR: 4.982 [1.894–13.103], p<0.001) idi. SONUÇ: Çalışmamızda özellikle yüksek APACHE II skoru, yüksek SI, kafatası kemiği kırığı varlığı, düşük GKS skoru, düşük RTS, entübasyon ve ICH varlığı yüksek mortalite ile ilişkiliyken; operabilite ve EDH varlığı düşük mortalite ile ilişkiliydi. Bu nedenle, TBH olgularının takibinde erken tedaviye başlanması ve yüksek mortalitenin önlenmesi amacıyla bu parametrelerin öncelikli olarak göz önünde bulundurulması gerektiği kanaatindeyiz.

Anahtar Kelimeler: APACHE II, kafa kemiklerinde kırık varlığı, mortalite, revize travma skoru, stres indeksi, subdural hematom, travmatik beyin hasarı

Survival status, mortality predictors, and scores in patients with severe traumatic brain injury in the intensive care unit

BACKGROUND: Patients with traumatic brain injury (TBI) occupy an important place in intensive care units (ICUs) with high morbidity and mortality rates. The aim of this study was to determine the parameters predictive of mortality as the primary outcome and the distribution of these parameters as a secondary outcome in patients admitted to the ICU with TBI.
METHODS: After ethics committee approval and informed consent of the patient's relatives, TBI patients over 18 years of age treated in the anesthesia and reanimation ICU of our hospital between 2021 and 2023 were retrospectively included in our cohort study. The association and distribution of 18 different parameters, including demographic and clinical characteristics of TBI patients at ICU admission, with mortality were compared. Univariate and multivariate analyses were used to estimate the odds ratio for mortality.
RESULTS: Of the 194 patients included in the study, 80.4% were male, the mean age was 39.1±19.8 years, and the mortality rate was 35,1%. When comparing patients in 2 groups as survivor and non-survivor, patients in non-survivor group had a significantly lower mean Glasgow Coma Scale (GCS) score (5.7±3.1 vs. 10.1±3.1, p<0.001), revised trauma score (RTS) (5.25±2.1 vs. 10.6±2.7), the rate of surgery (33.8% vs. 53.2%, p<0.01), and the rate of epidural hematoma (EDH) (33.8% vs. 53.2%, p<0.01). The mean Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II (APACHE II) score (29 vs. 13, p<0.001), the estimated mortality rate based on the mean APACHE II score (55% vs. 12%, p<0.001), the stress index (SI), (62.3±29.5 vs. 42.4±19.2, p<0.001), the rate of intracerebral hematoma/hemorrhage (ICH) (52.9% vs. 30.2%, p<0.01), the rate of skull fracture (80.9% vs. 24.6%, p<0.01), and the rate of intubation (94.1% vs. 60.3%, p<0.01) were found to be higher in non-survivor group. In multivariate analysis, the significant independent predictors of mortality were high APACHE II score (OR: 1.292 [1.192–1.400, p<0.001]), high SI (OR: 0.820 [0.699–0.921], p<0.001), and the presence of concomitant skull fracture (OR: 4.982 [1.894–13.103], p<0.001).
CONCLUSION: our study, high APACHE II score, high SI, presence of skull fracture, low GCS score, low RTS, intubation, and presence of ICH were associated with high mortality, while operability and presence of EDH were associated with low mortality. Therefore, we believe that these parameters should be prioritized when following TBH cases to initiate treatment earlier and prevent high mortality.

Keywords: Acute physiology and chronic health evaluation II, mortality, presence of skull fractures, revised trauma score, stress index, subdural hematoma, traumatic brain injury