Bu çalýþmada, 54 adet Sprague-Dawley cinsi rat üzerinde intraabdominal sepsis oluþturularak, Granülosit Koloni Sümük Edici Faktör (G-CSF) ve Granülosit-Makrofaj Koloni Stimule Edici Faktör (GM-CSF)gibi hemapoietik büyüme faktörlerinin saðkalým, periferik kan tablosu ve makrofaj fagositik aktivitesi üzerine olan etkileri araþtýrýldý. Çalýþmanýn ilk aþamasýnda; her birinde 7'þer denek bulunan 3 grup ile baþlandý. Her bir deneðe çekal ligasyon ve delme (ÇLD) uygulanarak sepsis oluþturuldu. Kontrol grubuna; 2x0.2 cc % 5 dextroze SC enjekte edildi. G-CSF grubuna; 2x 1 g G-CSF 0,2 cc %5 Dextroz içinde SC enjekte edildi. GM-CSF grubuna; 1x2 g GM-CSF 0,2 cc %5 Dextroz içinde SC enjekte edildi. Bu 3 grupta kriter olarak 7 günlük saðkalým dikkate alýndý. Çalýþmanýn ikinci bölümünde ise, her birinde 11 denek bulunan 3 grup kullanýldý. Ayný iþlemler bu gruplara da uygulandý. Postoperatif 24 ve 72. saatlerde lökosit sayýsý, periferik yayma ve 72. saatte peritoneal ve alveoler makrofajlara bakýldý. G-CSF verilen rotlarda, kontrol grubuna göre anlamlý derecede nötrojilik lökositoz geliþti (p < 0.001). Buna karþýn, peritoneal ve alveoler makrofajlarýn fagositik aktivitelerinde bir deðiþim olmadý. GM-CSF ise sepsiste lökosit sayýsýný deðiþtirmeksizin makrofajlarýn fagositik aktivitesi üzerine pozitif etki gösterip, periferik kanda nötrofili, monositoz ve lenfositopeniye yol açtý. G-CSF, GM-CSF ve kontrol grubunda 7. günde sað kalým oraný sýrasýyla %71.4, %28.5 ve %42.8 bulundu. Sonuç olarak sepsis yerleþtikten sonra G-CSF uygulanýmý, periton makrofajlarýnýn fagositik aktivitesini etkilememesine karþýn, periferik kan nötrofillerinde ve ortalama saðkalýmda artýþ meydana getirmiþtir. GM-CSF ün sepsisli organizmaya uygulanmasý ile uyarýlan makrofajlarýn fagositik yeteneklerinin ve nötrofil fraksiyonunun arttýðý, ancak sað kalýmýn olumsuz yönde etkilendiði görüldü.

Anastomoz kaçaklarý, özellikle acil kolorektal cerrahide, hastanede kalýþ süresi ve mortaliteyi önemli oranda artýran bir komplikasyondur. Bu nedenle dokularýn biyolojik yapýþmasýný kolaylaþtýracak bir faktör kullanarak anastomoz ayrýlmasýný önlemeyi planladýk. Bu amaçla 48 adet, Sprague-Dawley cinsi erkek sýçan ile her biri 12 denekten oluþan 4 grup oluþturuldu. Tüm gruplara inen kolonda kolokolik anastomoz, ikinci ve dördüncü gruplara ek olarak anastomoz etrafýna fibrin yapýþtýrýcý uygulandý. Üçüncü ve dördüncü gruplarda ise bu iþlemlerden önce peritonit oluþturuldu. Anastomoz patlama basýncý ölçümleri ve histopatolojik deðerlendirmede peritonitti deneklerde kolokolik anastomoz iyileþmesinin bozulduðu gözlenirken fibrin doku yapýþtýrýcý uygulanmasý ile hem normal karýnda hem de peritonit varlýðýnda, anastomoz güvenliðinin ve iyileþmenin pozitif yönde etkilendiði saptandý.

Genç nüfus popülasyonunda önde gelen ölüm nedenlerinden olan travma, son dokuz yýllýk travmalý olgu kayýtlarýmýz retrospektif incelenerek gözden geçirildi. 1.7.1990-11.4.1999 tarihleri arasýnda travma nedeniyle kliniðimize yatýrýlan 212 olgudan 190'ý (%89.6) ameliyat edilip 22' sine (%10.4) seçici gözlem uygulandý. Olgulardan 36' sý kadýn (%17), 176'sý (%83) erkekti. Yaþ ortalamasý 32.4(16-81) olarak bulundu. Olgulardan 93' ü (%43.9) trafik kazasýna (TK), 56' sý (%26.4) kesid-delici alet yaralanmasýna (KDAY), 33' ü (%15.6) ateþli silah yaralanmasýna (ASY), 30' u (% 14.1) künt travmaya maruz kalmýþtý. Taný, TK (%95.1) ve künt travmada (%76.9) çoðunlukla diagnostik peritoneal lavaj (DPI), ASY da fizik muayene (%59.4), KDAY da ise fizik muayene ve lokal yara eksplorasyonu (%77.5) ile konuldu. TK ve künt travma olgularýnda en fazla yaralanan organ dalak (%51.4), penetran travmalarda ise ince barsaklardý (%35.8). Negatif laparotomi oranýmýz literatürden fazla olup 47 olgu (%24.7) negatif eksplorasyon olarak deðerlendirildi. Negatif laparotomi ile en fazla KDAY h olgularda (%49) karþýlaþýldý. Ancak seçici gözlem uygulanan 22 olgunun 17' si (%77.3) son iki yýl içindeydi ve son iki yýl içinde 6 olgu negatif laparotomi olarak deðerlendirildi. Son iki yýlda ki olgularýmýz göz önüne alýndýðýnda negatif laparotomi oranýmýz % 14 bulundu ve önceki yýllara göre düþüþ gösterdiði görüldü. Mortalite ve morbidite oranýmýz kabul edilebilir düzeydedir.

Karýn ameliyat yaralarýnýn postoperatif dönemde açýlmasý erken relaparotomi nedenlerinin baþýnda gelmektedir.Yüksek mortalite nedeniyle dikkatler medikal ve cerrahi profilaksi üzerine yoðunlaþmýþtýr. Profilaksinin yöneleceði risk faktörlerinin iyi bilinmesi gerektiðinden araþtýrmamýzda keþi ayrýlmasýna katkýda bulunan faktörlerin aydýnlatýlmasý hedeflenmiþtir. Bu amaçla son 25yýllýk dönemde rastladýðýmýz majör karýn ameliyatlý 38 abdominal evisserasyon olgusunun hastane kayýtlarý retrospektif olarak incelendi. Evisserasyon oraný %0.92'dir. Olgularýn %76'sý erkek, %79'u 50 yaþ üzerinde, ve ortalama yaþ 58'dir. Primer ameliyatlarýn %61'i acil endikasyonludur. Ameliyat gerektiren primer patolojiler incelendiðinde malign tümör (%21), infeksiyöz hastalýklar (%21) ve barsak týkanmalarý (%18), obstrüktif ikter (%16) ön plandadýr. Postoperatif dönemde en sýk karþýlaþýlan yandaþ komplikasyon olarak yan enfeksiyonu ve entero-kutan veya biliyer fistül geliþimi saptanmýþtýr. Olgularýn %44'ünde belirgin bölgesel ve yerel infeksiyon vardýr. Olgularýn %79'unda eviserasyona neden olan iki veya daha çok risk faktörü vardýr. Evisserasyon olgularýmýzda mortalite %37'dir. Sonuçta ileri yaþ ile birlikte, malignite, obstrüktifikter, septik patolojiler, karýn içi basýnç artýþý yaratan patolojilerin mevcudiyeti; yara enfeksiyonu ve fistül geliþimi gibi komplikasyonlar; evisserasyon geliþmesinde etkili olumsuz faktörler olarak bulunmuþtur. Yandaþ sorunlar ve esas cerrahi patoloji nedeniyle yüksek riskli olgularda postoperatif eviserasyon geliþimi yüksek mortaliteye neden olmaktadýr.

Peritonit ve intra-abdominal sepsisli hastalara uygulanacak tedavi seçeneklerinin belirlenmesi ve tedaviye yanýtýn tahmin edilmesi, her dönemde ilgili hekimlerin baþlýca amaçlarýndan birisi olmuþtur. Ancak bugüne kadar bu amaçlarla önerilen skorlaný sistemleri beklentilere tam anlamýyla yanýt verememiþtir. Son 20 yýlda önerilen skorlama sistemlerinden Mannheim Peritonit Ýndeksi(MPÝ), uygulama kolaylýðý ve etkinliði ile oldukça ön plana çýkmýþtýr. Bu skorlama sisteminin deðerlendirilmesi amacýyla 1995-1999 yýllarý arasýnda Ege ve Dokuz Eylül Üniversitesi Týp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dallarýnda deðiþik etiyolojilere baðlý peritonit ve intra-abdominal sepsisli 325 olgu retrospektif olarak hastane kayýtlarýndan incelenmiþtir. Hastalarýn 258'i(%79.4) þifa veya selah ile taburcu edilmiþken, 67'si (%20.6) ise kaybedilmiþtir. Ölen hastalarýn tümünde MPI skoru 26 ve üstündedir. Bu hastalarda ortalama deðer 30.23 7.05 iken, þifa veya selah ile taburcu edilenlerde deðer ortalamasý 18.55 6.67 olmuþtur. Tek tek ele alýndýðýnda, MPI'inde belirleyici olan risk faktörleri ile eksitus olanlar ve olmayanlar bakýmýndan kestirimde bulunma oranlan arasýnda anlamlý farklýlýk saptanmýþtýr. Sonuç olarak MPI'nin, peritonit veya intra-abdominal sepsis durumlarýnda prognozu belirleyici etkin bir skorlama sistemi olduðu kanýsýna varýldý.

Nekrotizan pankreatit (NP), akut pankreatitin en þiddetli formudur ve yüksek morbidite ve mortaliteye sahiptir. Bu retrospektif çalýþmada, Akdeniz Üniversitesi Týp Fakültesi Genel Cerrahi Kliniðinde Þubat 1993-Temmuz 2000 tarihleri arasýnda ameliyat edilen 11 hastanýn (17 erkek, 5 kadýn, yaþ ortalamasý 52.714) verilerini deðerlendirerek, kliniðimizin deneyimini aktarmak ve NP olgularýndaki cerrahi tedavisinde morbidite ve mortaliteye etki eden faktörleri tanýmlamayý amaçladýk. Hastalarýn tamamýnda preoperatif taný ve laparatomi endikasyonu klinik bulgulara (akut batýn ve eþlik eden sepsis, septik þok veya organ yetmezliði varlýðý) ek olarak abdominal Bilgisayarlý Tomografi ile konuldu ve çalýþmaya laparotomide pankreatik ve peripankreatik nekroz varlýðý ispatlanan olgular dahil edildi. Hastalarýn demografik verileri, klinik bulgularý, baþvuru anýndaki APACHE-II skoru, çoklu organ yetmezliði (ÇOY) ve lokorejyonel komplikasyonlarýn (IRK) morbidite ve mortalite ile olan iliþkisi araþtýrýldý. Ýstatistiksel yöntem olarak Fisher'in kesin Ki-kare testi kullanýldý ve p<0.05 deðeri anlamlý olarak kabul edildi. Yirmi-iki hastaya toplam 97 (1-23, ortalama 4.44.9) cerrahi giriþim uygulandý. Toplam 17 hastada (%77) LRK komplikasyon görüldü. En sýk geliþen komplikasyon intra-abdominal abse idi (15 hasta). Lokorejyonel komplikasyon geliþimi ile uzamýþ hastanede yatýþ süresi ve artmýþ cerrahi giriþim sayýsý arasýndaki iliþki anlamlý bulundu (p>0.05). Sekiz hasta (%36) eksitus oldu. Baþvuru anýndaki APACHE-II skoru 10 ve altýnda olan 7 hastada mortalite görülmedi. APACHE-II skorunun 10'nun üzerinde olduðu 15 hastadan 8'i öldü. Toplam 7 (%32) hastada çoklu organ yetmezliði geliþti ve bu hastalarýn 6'sý (%86) eksitus olurken, bu oran çoklu organ yetmezliði geliþmeyen hastalarda %13 olarak bulundu. Baþvuru anýndaki yüksek (> 10) APACHE-II skoru (p=0.02) ve tedavi sýrasýnda geliþen ÇOY(p = 0.002) ile mortalite arasýndaki anlamlý bulundu. Sonuç olarak NP'in cerrahi tedavisinde, baþvuru anýndaki APACHE-II skorunun > 10 olmasý ve hastanýn takibi sýrasýnda ÇOY geliþiminin mortaliteye etkili olabileceði, buna karþýn LRK geliþiminin hastanede kalýþ süresi ve cerrahi giriþim sayýsýný arttýrdýðý halde mortaliteyi etkilemediði sonucuna varýldý.

Bu çalýþmada, kliniðimizde, son on yýlda ürogenital sistem travmasý nedeniyle hospitalize edilerek tedavisi ve takibi yapýlan 34 pediyatrik hasta retrospektif olarak deðerlendirildi. Hastalarýn 6'sý (9617.6) kýz, 28'i (9682.4) erkek olup, yaþ ortalamasý 10.1 yýl (2.5-17 yýl) idi. Hastalardaki yaralanma nedenleri 24 hastada (%70.6) trafik kazalarý, 9'u nda (%26.4) yüksekten düþme, 1'inde (%3) ateþli silah yaralanmasý idi. Hastalarýn 13'ünde (%38.2) böbrek, 13'ünde (%38.2) üretra, 4'ünde (%11.7) mesane, 3'ünde (%8.8) testis, 1'inde(%2.9) penis yaralanmasý mevcuttu. Hastalar taburcu edildikten sonra takip süresi ortalama 11.2 ay (6-12 ay) idi. Komplikasyonlar, üretra yaralanmasý olan 2 hastada üretral darlýk, mesane yaralanmasý olan l hastada mesane boynunda darlýk idi. Sonuç olarak çalýþmamýzdaki çocuklarda genitoüriner sistem travmalarý literatürle benzer olarak en sýk künt travmalar þeklinde, trafik kazalarý ve düþmeler sonucunda olup, erkeklerde kýzlara oranla daha fazla idi. Çalýþmamýzdaki en sýk yaralanan organlar böbrek ve daha sonra üretra ve mesane olup, yaralanma sonrasý komplikasyonlar nadir idi. Bununla birlikte pediyatrik hastalarda takibin önemli olduðu akýlda bulundurulmalýdýr.

1994-2000 yýllarý arasýnda Turgut Özal Týp Merkezi Göðüs Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniðinde 60 damar yaralanmasý vakasý görülmüþtür. Olgularýn 48'i erkek (%80), 12'si kadýn (%20) olup yaþlarý 5-70 (ortalama 28.9) arasýndaydý. Olgularýn yaralanma nedenleri; 34'ü (56.6) kesici-delici alet, 14'ü (%23.3) ateþli silah, beþi (%8.3) iatrojenik ve yedisinin (%11.6) künt travma sonucu olduðu belirlenmiþtir. Olgularýn 45'inde (%75) tam kesi, 14'ünde (%23.3) parsiyel kesi, birinde (%1.6) psödoanevrizma mevcuttu. Yaralanmalar 34 hastada (%56.6) üst ekstremitede, 26 hastada (%43.4) alt ekstremitede idi. Damar yaralanmalarýnýn lokalizasyonu sýklýk sýrasýna göre; femoral arter 12 olgu (%20), radial arter 10 olgu (%16.6), popliteal arter 10 olgu (%16.6), brakial arter dokuz olgu (%15), aksiller arter dokuz olgu (% 15), ulnar arter altý olgu (%10), tibialis posterior arter üç olgu (965) ve tibialis anterior arter bir olgu (%1.6) þeklinde idi. Olgularýn dokuzunda (%15) yandaþ ven yaralanmasý, 10 olguda (9616.6) ise sinir yaralanmasý vardý. Hastalarýn hastaneye ortalama varýþ süreleri 3 saat 30 dakika idi. Ortalama 95 dakika sonra revaskülarizasyon için operasyona alýndýlar. Cerrahi metod olarak vakalarda; 27 (%45) otojen safen ven interpozisyonu, 19 (%31.6) rezeksiyon + uç uca anastomoz, 10 (%16.6) lateral tamir, üç (% 3.2) sentetik greft ve bir (%1.6) ligasyon uygulandý. Serimizde ekstremite kurtarýlma oranýmýz % 98.2 dýr. Hastalarýn hastanede ortalama kalýþ süreleri 14.4 gündü. Hastalarýmýzýn hastanede kalýþ süresi içerisinde mortalite görülmedi.

Vücudun en büyük sesamoid kemiði olan patellanýn kýrýklarý tüm iskelet yaralanmalarýnýn % 1 'ini oluþturmaktadýr. Parçalý patella kýrýklarýnýn tedavisinde parsiyel patellektomi önerilmektedir. Kliniðimizde 1986-1997 yýllarý arasýnda parçalý patella kýrýðý nedeniyle parsiyel patellektomi yapýlan 25 olgudan takibi yapýlabilen 18 hasta retrospektif olarak deðerlendirildi. Olgularýn 5'i (%27.8) bayan, 13'ü (%72.2) erkekti. Oluþ mekanizmasýna göre; hastalarýn 11'i (%61) trafik kazasý, 4'ü (%22) yüksekten düþme, 2'si (%11) ateþli silah aralanmasý, 1'i (%6) ise göçük altýnda kalma idi. Ortalama yaþ 34.3'tü (13-65). Olgulardan 10'unda (%55) sol, 8'inde (%45) sað dize parsiyel patellektomi uygulandý. Ek patoloji 10 (%56) olguda saptandý. Ortalama 5,2 (3-11) yýl takip edilebilen olgularýn tümünde iyileþme tam olarak görüldü. Sonuçlar Noyes tarafýndan geliþtirilen Cincinnatti diz skoruna göre 5 (%30) hasta mükemmel, 8 (%42) hasta iyi, 3 (%17) hasta orta, 2 (%11) hastada kötü olarak deðerlendirildi. Parsiyel patellektomi, parçalý patella kýrýklarýnda tedavi seçeneðidir. Ýleriki yýllarda görülen pateller eklem yüzeyinde geniþleme ve ekstansör mekanizma içinde kompansatuar olarak geliþen ossifikasyon, osteoartroz gibi deðerlendirilebilir, ancak bunun olgularýmýzýn diz eklemi fonksiyonlarýnda önemli bir kayýp meydana getirmediði görüldü.

Bu çalýþmada konservatif olarak tedavi edilen çocuk femur cisim kýrýklarýnda rotasyonal deformitelerin hangi sýklýkta ve büyüklükte görüldüðü fizik muayene bulgularý ve ayak geliþme açýsýnýn ölçülmesiyle tesbit edilmeye çalýþýlmýþ ve bunlarýn klinik sonuçlarý deðerlendirilmiþtir. Atatürk Üniversitesi Týp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalý'nda 1992-1999yýllarý arasýnda traksiyon ve pelvipedal alçý ile tedavi edilen 82 femur cisim kýrýktý çocuktan kontrolleri yapýlabilen ve tek taraflý kýrýk olan 50'si çalýþmaya dahil edilmiþtir. Yaþlarý 4 gün -13yýl (ortalama 4.2 yýl) olan olgularýn 11'i (%22) kýz, 39'u (%78) erkektir. Traksiyonda kalma süresi 10-25 (ortalama 18.1)gün, alçýda kalma süresi ise 20 gün 12 hafta arasýnda ortalama 8.4 haftadýr. Olgular 5 ay ile 6yýl arasýnda, ortalama 3.5yýl takip edilmiþlerdir. Ayak geliþme açýsý; 21 olguda (%42) ortalama 2.1° artmýþ, 26 olguda (%52) ortalama 4.9° azalmýþtýr. Ayak geliþme açýsýndaki deðiþiklik takip süresi 1 yýlýn altýnda olanlarda, büyük çocuklarda ve kýrýk yeri proksimalde olanlarda daha fazladýr (p< 0.01). Ancak son kontrollerinde hiçbir hastanýn ve ebeveyninin þikayeti yoktur, fizik muayene bulgularý ve yürüyüþ muayeneleri normaldir. Bu çalýþmanýn sonucunda çocuk femur cisim kýrýklarýnýn konservatif tedavisinden sonra sorun yaratan ve tedavi gerektiren rotasyonal deformitelerin alýþýlmýþ bir komplikasyon olmadýðý kanaatine varýlmýþtýr.

61 yaþýnda 69 kg. aðýrlýðýnda erkek hasta obstrüktif sarýlýk düþünülerek 1.Cerrahi Kliniði'ne sevk edilmiþ. Sýrt aðrýsý, iþtahsýzlýk ve sarýlýk þikayeti nedeniyle bir hafta dahiliye kliniðinde tetkik edilen hastada alkol kullanma öyküsü bulunmuyor. Fizik muayenede batýn sað üst kadran palpasyonla aðrýlý, safra kesesi hidropik olarak palpe ediliyor. Üst batýn tomografide pankreas baþýnda 22 mm. çapýnda düzgün kontürlü kist mevcut. Hastaya exploratris laparotomi planlandý. Peroperatif yapýlan kist aspirasyonunda kist hidatiðin laminar membraný ile karþýlaþýlýnca pankreas baþýndaki lezyonun kist hidatik olduðuna karar verildi. Kolesistektomi, koledokoduodenostomi, parsiyel kistektomi ve kapitonaj uygulandý. Hasta postoperatif dönem sonrasý 800 mg/gün Albendazol baþlanýlarak taburcu edildi.

Acil servise ulaþabilen Künt travmatik aort yaralanmasý olgularý oldukça enderdir. Bu hastalarýn genellikle multipl travmaya maruz kalmýþ olmasý taný ve tedavilerini daha komplike hale getirir. Bu tanýnýn akla getirilmesi, teþhis için ilk basamaklardan biridir. Bu nedenle, multitravmalý tüm hastalarda künt aort yaralanmasý olasýlýðý daima düþünülmelidir. Bu olgu sunumu, künt kafa travmasý, intraabdominal kanama nedeniyle öncellikle laparotomi yapýlan ve daha sonra peroperatuvar künt aort yaralanmasý da tanýsý konan bir travma hastasýnda geç tanýnýn nedenlerini tartýþmak üzere yapýlmýþtýr.